Ζώντας με την “πίνα”…

byssus-pinna-nobilisΖώντας με την “πίνα”…

Αφορμή για το παρόν άρθρο στάθηκε μια μικρή αναφορά για την πίνα, ένα ιδιαίτερο όστρακο, στο αυτοβιογραφικό βιβλίο ενός πολύ γνωστού Έλληνα ευζωιστή.   Ήταν πραγματικά μεγάλη η έκπληξη όταν αντιλήφτηκα ότι εκτός από την απαράμιλλη θαλασσινή γεύση που χαρίζει το συγκεκριμένο όστρακο, έχει μια συναρπαστική ιστορία η οποία αξίζει να αναφερθεί και  να παραλληλιστεί με τη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Η ιστορία αφορά στη συμβίωση της πίνας με ένα μικρότερο θαλασσινό ον, το οποίο αποτελεί την κυριότερη αμυντική της γραμμή και εξυπηρετεί  την επιβίωσή της!

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.  Η πίνα είναι ένα από τα μεγαλύτερα όστρακα της θάλασσας.  Ζει σε βάθος έως 50 μέτρα και ανήκει στην οικογένεια Πιννιδών. Το μέγεθος της μπορεί να φτάσει τα 1,2 μέτρα, ωριμάζει σε 1-2 έτη και η μέγιστη διάρκεια ζωής της είναι περίπου τα 20 έτη.  Συνήθως ζουν ομαδικά ανάμεσα σε φύκια, διαμορφώνοντας πυκνούς σχηματισμούς σαν ‘πόλεις και χωριά’ στο βυθό, παραμένουν φυτεμένες στο ίδιο σημείο για όλη τους τη ζωή, ενώ στέκονται αγέρωχα όρθιες και μισάνοιχτες για να προσλάβουν την τροφή τους.   Σήμερα,  η αλιεία της απαγορεύεται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την Οδηγία Οικοτόπων 92/43/ΕΟΚ, καθώς απειλείται με εξαφάνιση.  Στις Ελληνικές θάλασσες συναντάται στo βόρειο και νότιο Αιγαίο, τις Κυκλάδες, το Σαρωνικό, τον Ευβοϊκό και την Κρήτη.

Από γαστρονομική πλευρά πρόκειται για έναν εκλεκτό μεζέ (ψητός, τηγανιτός σε ελαιόλαδο ή σαγανάκι με τυρί), που  ελευθερώνει  ξεχωριστές θαλασσινές νότες ανάλογα με το τμήμα της ψίχας που καταναλώνεται. Για παράδειγμα το λευκό τμήμα – νεύρο που συγκρατεί το κέλυφος προσομοιάζει γευστικά με το καβούρι.  Από διατροφική πλευρά περιέχει κυρίως πρωτεΐνη, τα πολύτιμα ω-3 λιπαρά οξέα, βιταμίνες (κυρίως Νιασίνη και βιτ. Ε), μέταλλα και ιχνοστοιχεία, ενώ λόγω της περιεκτικότητας σε φώσφορο και ψευδάργυρο της αποδίδονται αφροδισιακές ιδιότητες. Αν θελήσετε να την γευτείτε φροντίστε να μην προέρχεται από παράνομη πηγή αλίευσης.

Το ενδιαφέρον στην πίνα είναι ότι στο εσωτερικό της υπάρχει μια μικρή γαρίδα (ή καβουράκι-μπιζελοκάβουρας σύμφωνα με άλλες αναφορές) που παίζει το ρόλο του προστάτη και μόλις αντιληφθεί ότι υπάρχει κίνδυνος, τότε τσιμπά στο νεύρο ή το στομάχι της πίνας η οποία κλείνει απότομα για να φυλαχθεί από τον κίνδυνο. Η γαρίδα (ή το καβουράκι) τρέφεται με το φυτοπλαγκτόν που φιλτράρει η πίνα με τα βράγχια της για να φάει. Είναι φανερό ότι η συμβίωση τους είναι ζωτικής σημασίας και για τους δύο οργανισμούς, ενώ ο συγχρονισμός τους είναι αξιοθαύμαστος.

Υπάρχουν, όμως, αντίστοιχοι μηχανισμοί άμυνας, συμβίωσης ή προστασίας στον ανθρώπινο οργανισμό; Η απάντηση είναι καταφατική. Το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου περιέχει μηχανισμούς με παρόμοια λειτουργία αλλά με διαφορετική μορφή.  Στην παρούσα φάση θα επικεντρωθούμε σε τρία μόνο παραδείγματα που αφορούν στην πρόσληψη τροφής και το μεταβολισμό της.

Α. Στο έντερο υπάρχει η μικροβιακή χλωρίδα που χάρη σε αυτήν και στα εκατομμύρια μικροοργανισμών που περιέχονται θεωρούνται η σπουδαιότερη άμυνα του οργανισμού, για αυτό και  χαρακτηρίζεται ως  ‘δεύτερος εγκέφαλος’. Πράγματι ο εντερικός μικροβιόκοσμος προστατεύει και προφυλάσσει τον οργανισμό από παθογόνους μικροοργανισμούς που πιθανόν να προκαλέσουν τροφικές δηλητηριάσεις αποτελώντας την πρώτη γραμμή άμυνας.

Β. Η αίσθηση της γεύσης και συγκεκριμένα της αίσθησης του πικρού στο πίσω μέρος της γλώσσας, λειτουργεί  προστατευτικά από τροφές χαλασμένες, μουχλιασμένες ή σαπισμένες. Η γεύση είναι μια κοντινή αίσθηση (σε αντίθεση με την όραση ή την ακοή που θεωρούνται μακρινές) που μας πληροφορεί για τη χημική σύσταση των τροφών, με στόχο την αποφυγή ακατάλληλων και επικίνδυνων ουσιών π.χ. δηλητήρια  για την λειτουργία του οργανισμού. Αν και μορφολογικά οι συγκεκριμένοι γευστικοί κάλυκες εντοπίζονται στο οπίσθιο μέρος της γλώσσας, υπάρχει ικανό χρονικό διάστημα αντίδρασης σε περίπτωση ανάγκης.

Γ. Οι μηχανισμοί της πείνας οι οποίοι είναι πολύπλοκοι και ρυθμίζονται από ένα σύνολο μηχανικών, νευρικών και ορμονολογικών σημάτων, (π.χ. γρελίνη) βοηθούν τον οργανισμό να ρυθμίζει την ενεργειακή του επάρκεια ώστε να του εξασφαλίζει την καθημερινή δραστηριότητα αλλά και την ίδια του την επιβίωση αποκλείοντας καταστάσεις ασιτίας.  Η ύπαρξη συνεχούς ενδοεπικοινωνιακού  δικτύου του γαστρεντερικού σωλήνα με τον εγκέφαλο προφυλάσσει από την αφαγία και τις επακόλουθες δυσάρεστες  και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις που την συνοδεύουν.

Βλέπουμε επομένως ότι στη φύση αλλά και τον άνθρωπο υπάρχουν αξιοθαύμαστες περιπτώσεις συμβίωσης και συνεργατικών μηχανισμών που εξυπηρετούν τη διατήρηση της καλής λειτουργίας αλλά ακόμη την εξασφάλιση της ίδιας της  ζωής!

 

 

Παναγιώτης Α. Βαραγιάννης, M. Med. Sc.

Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Υπ.Διδ. Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Advertisements

Στο μικροσκόπιο τρόφιμα που περιέχουν φοινικέλαιο

Στο μικροσκόπιο τρόφιμα που περιέχουν φοινικέλαιο

Παρασκευή 13 Ιανουαρίου 2017

%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ae

Σάλο στην ευρωπαϊκή κοινότητα έχει προκαλέσει η έρευνα για καρκινογόνες ουσίες στη γνωστή νουτέλα, ένα ιδιαίτερα αγαπημένο γλύκισμα στα ελληνικά σπίτια. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) για μια ουσία που παράγεται από την επεξεργασία του φοινικέλαιου -βασικού συστατικού της νουτέλας- αποτέλεσε την αφορμή να ξεσπάσει πόλεμος στις βιομηχανίες τροφίμων. Οι Ελληνες ειδικοί συστήνουν την όσο το δυνατόν λιγότερη κατανάλωση φοινικέλαιου καθώς δεν έχει θρεπτική αξία. Παρ’ όλα αυτά, λόγω του χαμηλού του κόστους συναντάται στα περισσότερα τυποποιημένα τρόφιμα και στην Ελλάδα. Οι κατασκευαστές της Nutella δέχτηκαν ισχυρό πλήγμα μετά τη δημοσιοποίηση της έρευνας που αναφέρει ότι το φοινικέλαιο μπορεί να αποβεί καρκινογόνο.

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2016 αναφέρει συγκεκριμένα ότι το εν λόγω έλαιο καταλήγει επικίνδυνο όταν χρησιμοποιηθεί σε θερμοκρασίες άνω των 200οC. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι υψηλές θερμοκρασίες χρησιμοποιούνται για την αφαίρεση του φυσικού κόκκινου χρώματος που έχει αλλά και για να εξουδετερωθεί η έντονη μυρωδιά του. Αυτή η διαδικασία, ωστόσο, απελευθερώνει γλυκιδόλη, μια ένωση που θεωρείται ότι προκαλεί όγκους. «Το φοινικέλαιο που χρησιμοποιείται από τη Ferrero είναι ασφαλές επειδή προέρχεται από φρεσκοστυμμένα φρούτα και υποβάλλεται σε επεξεργασία κάτω από ελεγχόμενες θερμοκρασίες. Το φοινικέλαιο που χρησιμοποιούμε δίνει στο προϊόν την κρεμώδη υφή του, αυξάνει τη γεύση των συστατικών του χάρη στις ιδιότητες που του επιτρέπουν να έχει μια ουδέτερη οσμή και γεύση μετά τη διαδικασία διύλισης. Επιπλέον, είναι το καλύτερο συστατικό για την παρασκευή της Nutella. Πάνω απ’ όλα, αποφεύγουμε τη διαδικασία υδρογόνωσης που θα παράγει διαφορετικά ανθυγιεινά τρανς λιπαρά», ανέφερε στην ανακοίνωσή της η εταιρία παραγωγής.

Μείωση της συχνότητας κατανάλωσης φοινικέλαιου συστήνουν οι Ελληνες διατροφολόγοι. «Σε μεγάλες ποσότητες σχετίζεται με καρδιαγγειακά νοσήματα. Καλό είναι να μην το καταναλώνουν οι καταναλωτές γιατί ανήκει στα κορεσμένα λιπαρά και δεν προσφέρει απολύτως τίποτα στη διατροφή μας», αναφέρει η Ντορίνα Σιαλβέρα, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πρόκειται για ένα συστατικό που χρησιμοποιείται ευρέως σε τυποποιημένα προϊόντα, όπως τα κέικ, τα πατατάκια, τα αρτοσκευάσματα, τα μπισκότα, οι μπάρες δημητριακών. «Είναι το πιο πολυχρησιμοποιημένο φυτικό έλαιο στην παραγωγή τροφίμων λόγω του κόστους του. Βέβαια, παρότι έχει κορεσμένα λιπαρά, περιλαμβάνει και μονοακόρεστα λιπαρά οξέα -σε μικρές ποσότητες-, τα οποία αποδεδειγμένα έχουν οφέλη στην υγεία. Φυσικά πάντα παίζει ρόλο η επεξεργασία», αναφέρει ο διαιτολόγος-διατροφολόγος και γενικός γραμματέας του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων, Παναγιώτης Βαραγιάννης.

Οι διατροφολόγοι συστήνουν στους Ελληνες καταναλωτές να κοιτούν πάντα τις ετικέτες των τροφίμων και όσο μπορούν να παρασκευάζουν μόνοι τους στο σπίτι τρόφιμα, ακόμη και γλυκίσματα.

ΜΑΡΙΑ – ΝΙΚΗ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑ mgeorganta@e-typos.com

Από την έντυπη έκδοση του Ελεύθερου Τύπου

http://www.eleftherostypos.gr/ellada/69647-sto-mikroskopio-trofima-poy-periexoyn-foinikelaio/

Η Χρυσή Τομή της Διατροφής

%ce%b2%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bd%ce%b7%cf%83-%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b3%ce%b9%cf%89%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%ba%ce%bb%ce%b9%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%bf%cf%83-%ce%b4%ce%b9%ce%b1

 

Η Χρυσή Τομή της Διατροφής

Αφορμή για το άρθρο αυτό στάθηκε μια συζήτηση που είχα πρόσφατα σχετικά με τη διαχείριση άγχους και στρες μέσω του συνδυασμού διάφορων μεθόδων αυτογνωσίας και φιλοσοφικών θεωριών, με ειδικά σχήματα φυσικής δραστηριότητας αλλά και διατροφικής αγωγής. Στην κουβέντα κυριάρχησε η διδασκαλία και τα έργα του αρχαίου Σάμιου Φιλοσόφου Πυθαγόρα καθώς οι ιδέες και οι πρακτικές που εφάρμοζε στο λιτό του βίο, στοιχεία τα οποία αποτέλεσαν τα θεμέλια πολλών επιστημών και τεχνών όπως τα μαθηματικά, η αστρονομία, η μουσική, η πολιτική, η θρησκεία, η ιατρική, η διατροφή κ.α.

Πράγματι, σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές ο Πυθαγόρας, εκτός των άλλων τμημάτων της διδασκαλίας του, ήταν ο πρώτος που αναφέρθηκε στη ‘θεία αναλογία’ ή τη ‘χρυσή τομή’ η οποία παρατηρείτε στις δομές όλων των ζώντων οργανισμών και αφορά στο σχήμα ή στη μορφή τους. Η συγκεκριμένη αυτή χρυσή αναλογία, ονομάστηκε ‘φ’ (από τον Φειδία) και πρόκειται για έναν άρρητο αριθμό με τιμή 1,618…ο οποίος συνδέεται με την άριστη οπτική αρμονία και την τέλεια αισθητική. Από τότε αναζητήθηκε διαρκώς η ‘χρυσή τομή’ και επιδιώχθηκε η αρμονία σε όλα τα στάδια της ζωής και της συμπεριφοράς του ανθρώπου αλλά και στην αλληλεπίδρασή του με το περιβάλλον. Παράλληλα βρήκε πρακτική εφαρμογή σε πολλούς τομείς των γραμμάτων και των τεχνών όπως για παράδειγμα η  αρχιτεκτονική, η μουσική, η ζωγραφική, η ιατρική αισθητική κ.α.

Αν επικεντρωθούμε στο κομμάτι της Διατροφής θα παρατηρήσουμε, σύμφωνα με τη διδασκαλία του Σάμιου Φιλοσόφου (ο οποίος ήταν φυτοφάγος), ότι μια διατροφή η οποία χαρακτηρίζεται από μέτρο στην κατανάλωση (παράδειγμα η ‘Δίκαια κούπα’), ποικιλία στις ομάδες τροφίμων και ισορροπία της τροφής με το περιβάλλον (αποφυγή κατανάλωσης ζωικών προϊόντων) είναι ικανή να προσφέρει στον άνθρωπο καλή υγεία και ευεξία που καταλήγουν στην αρμονία, την καλαισθησία και την ομορφιά του σώματος και της ψυχής. Αξίζει σε αυτό το σημείο να σημειωθεί, ότι η λέξη ‘δ ι α τ ρ ο φ ή’ τυχαίνει να είναι ο αναγραμματισμός της λέξης ‘ α φ ρ ο δ ί τ η ‘, τη θεάς της ομορφιάς, της αρμονίας και της καλαισθησίας του σώματος!

Παρατηρούμε επίσης ότι η παγκοσμίως γνωστή Μεσογειακή Διατροφή στηρίζεται σε παρόμοιες αρχές: την ποικιλία, το μέτρο και την ισορροπία στην κατανάλωση ενώ πλήθος μελετών δηλώνουν την προστατευτική και ευεργετική της δράση στην υγεία και την ευζωία όσων την ακολουθούν πιστά.  Μάλιστα σχηματικά αλλά και σε οπτική απόδοση έχει επιλεγεί η πυραμίδα για να συμπεριλάβει όλες τις ομάδες τροφίμων αλλά και τη συχνότητα κατανάλωσης τους, δημιουργώντας την Πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στην αρχιτεκτονική η κατασκευή πυραμίδας είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής της ‘χρυσής τομής’!

Εμβαθύνοντας, μάλιστα, στα θρεπτικά συστατικά (μακροθρεπτικά) της ισορροπημένης διατροφής η αναλογία που προτείνεται είναι αντίστοιχα: Υδατάνθρακες 50-55%, Λίπη 30-35%, Πρωτεΐνες 15-20% και υπολογίζοντας την μεταξύ τους σχέση προκύπτει περίπου η τιμή 1,6 (στα ποσοστά 50-31-19), όσο το ‘φ’!  Τέλος να αναφέρουμε ότι η ‘χρυσή αναλογία’ υπάρχει και στη φύση όπως για παράδειγμα στα φρούτα: ανανάς (εξωτερικό περίβλημα) και ρόδι (granate γαλ-γρανίτης ελλ. δωδεκάεδρος σπόρος).

Η αναζήτηση του αριθμού ‘φ’ στην ανθρώπινη ζωή, τις επιστήμες, το περιβάλλον μπορεί να φέρει στην επιφάνεια πολλά αντίστοιχα παραδείγματα.  Παρόλα αυτά όλες οι παραπάνω αναφορές δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να χαρακτηριστούν ως αποδείξεις με την επιστημονική έννοια του όρου αλλά δείχνουν μια ενδεχόμενη συσχέτιση (μπορεί και συμπτωματική) της διατροφής με τη ‘θεϊκή αναλογία’.

Το ζητούμενο παραμένει διαχρονικά το ίδιο: η αρμονία και το μέτρο εκτός των άλλων ανθρώπινων δραστηριοτήτων  να χαρακτηρίζει και τη διατροφή μας

Παναγιώτης Α. Βαραγιάννης M.Med.Sc.

Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Διαιτολογικό Γραφείο Π.Α.Βαραγιάννη

Παναγιώτης Α. Βαραγιάννης M.Med.Sc, PhDc.
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
Υπ. Διδάκτωρ Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Εμπειρία
• Απόφοιτος Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2000.
• Πρακτική άσκηση ως Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος σε νοσοκομεία της Αθήνας και της Γλασκώβης αντίστοιχα για ένα χρόνο.
• Απόφοιτος του μεταπτυχιακού τίτλου ειδίκευσης M.Med.Sc in Human Nutrition με εξειδίκευση στην Κλινική Διαιτολογία από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης, ως υπότροφος του Χαροκοπείου Ιδρύματος από το 2003.
• Υποψήφιος Διδάκτωρ του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών (Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου) με ερευνητικό θέμα την Παιδική Παχυσαρκία από το 2013.
• Γενικός Γραμματέας Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων από το 2007
• Διατηρεί ιδιωτικό Διαιτολογικό γραφείο στη Σαλαμίνα από το 2003.

Υπηρεσίες
Εξειδικευμένα προγράμματα διατροφής για:
• Παιδιά και εφήβους
• Ενήλικες
• Άτομα τρίτης ηλικίας
• Εγκυμονούσες και θηλάζουσες
• Αθλητές
• Φυτοφάγους
• Εξ’ αποστάσεως διατροφική συμβουλευτική και παρακολούθηση
• Εκλεκτοφαγία-Γαστρονομία
• Οικολογική διατροφική συμπεριφορά
• Συμβουλευτική στη μαζική εστίαση

Διατροφική παρακολούθηση παθολογικών καταστάσεων
• Παχυσαρκία
• Διαχείριση σωματικού βάρους (αύξηση ή συντήρηση)
• Τροφικές αλλεργίες
• Διαταραχές λήψης τροφής
• Ανεπάρκεια θρεπτικών συστατικών (σιδηροπενία, οστεοπόρωση κτλ.)
• Υπέρταση
• Σακχαρώδη διαβήτη (τύπου Ι και ΙΙ)
• Υπερλιπιδιαιμίες
• Καρδιαγγειακά νοσήματα
• Διάφορους τύπους καρκίνου
• Γαστρεντερολογικά νοσήματα
• Νεφροπάθειες
• Υπογονιμότητα

Σωματικές μετρήσεις
• Μέτρηση βάρους, ύψους, περιφερειών και δερματικών πτυχών
• Ανάλυση σύσταση σώματος – λιπομέτρηση. Η ανάλυση συμπεριλαμβάνει αξιολόγηση των επιπέδων λίπους, άλιπης μάζας, και συνολικών υγρών σώματος.
• Υπολογισμός βασικού μεταβολισμού.

 

Επιστημονική Διαιτολογική Μονάδα

Τηλ. 2104651033

 

2014 in review

The WordPress.com stats helper monkeys prepared a 2014 annual report for this blog.

Here’s an excerpt:

A New York City subway train holds 1,200 people. This blog was viewed about 4,700 times in 2014. If it were a NYC subway train, it would take about 4 trips to carry that many people.

Click here to see the complete report.

Ομιλία του Κλινικού Διαιτολόγου-Διατροφολόγου, Παναγιώτη Βαραγιάννη για την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας (24.10.14) στο Δημοτικό Σχολείο Σεληνίων Σαλαμίνας.

Ομιλία του Κλινικού Διαιτολόγου-Διατροφολόγου, Παναγιώτη Βαραγιάννη για την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας (24.10.14) στο Δημοτικό Σχολείο Σεληνίων Σαλαμίνας.

Όλες οι τάξεις του Δημοτικού Σχολείου Σεληνίων Σαλαμίνας παρακολούθησαν με ενδιαφέρον τη διαδραστική ομιλία του Κλινικού Διαιτολόγου-Διατροφολόγου, Παναγιώτη Βαραγιάννη M.Med.Sc. (Γενικός Γραμματέας του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων) για την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας την Παρασκευή 24 Οκτωβρίου. Στόχος ήταν η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα Ισορροπημένης Διατροφής και Φυσικής Δραστηριότητας για την επίτευξη φυσιολογικού σωματικού βάρους.

Στα πλαίσια της ομιλίας επιχειρήθηκε μια πρώτη προσέγγιση για τις θρεπτικές ανάγκες της παιδικής ηλικίας. Επίσης, αναφέρθηκαν τα αίτια και οι επιπλοκές της παιδικής παχυσαρκίας καθώς και τα χαρακτηριστικά και τα οφέλη της Μεσογειακής Διατροφής. Τέλος, επισημάνθηκαν οι δράσεις και οι δυνατότητες παρέμβασης σε υγιή και φυσιολογικά σε βάρος παιδιά ενώ επισημάνθηκε ότι οι γονείς θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη μέριμνα στην υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής για τα παιδιά τους, αλλά και για τους ίδιους, στηριζόμενη πρωτίστως στο πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής.

Στην επιτυχημένη εκδήλωση, μεταξύ άλλων μοιράστηκε ενημερωτικό υλικό για τη διατροφή στην παιδική ηλικία και απαντήθηκαν όλες οι ‘πρωτότυπες’ ερωτήσεις των μαθητών.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΒΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ  M.Med.Sc

Κλινικός Διαιτολόγος- Διατροφολόγος

Υποψήφιος Διδάκτωρ  Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Γενικός Γραμματέας Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων

2

1

Ομοτράπεζος

Ομοτράπεζος

Πόσες πιθανότητες υπάρχουν για να παραβρεθούν στο ίδιο τραπέζι ένας 50άρης οικογενειάρχης Ευρωπαίος, καθολικός, εύπορος δικηγόρος, δημοκρατικός, κρεατοφάγος που ζει σε μια πόλη, με έναν 20άρη ανύπανδρο Ασιάτη, μουσουλμάνο, με βασική εκπαίδευση, άπορο αγρότη, ο οποίος είναι φυτοφάγος και έχει αριστερές πολιτικές πεποιθήσεις και ζει σε ένα χωριό? Μάλλον ελάχιστες. Εξάλλου, το να βρεθείς σε ένα κοινό τραπέζι με κάποιον που πιθανόν δεν έχεις κανένα σημείο επαφής, δεν είναι απλή υπόθεση. Το φαγητό δεν είναι μόνο το μέσο για την κάλυψη των βιολογικών μας αναγκών, αλλά ένα μέσο για πνευματική επαφή και καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων.

Ξεκινώντας από την αρχαιότητα, συναντάμε σε ιστορικές πηγές, τον Πυθαγόρα, το Σάμιο, να είναι ‘ομοτράπεζος των θεών’. Μπορούσε δηλαδή να συνφάει με τους θεούς σαν όμοιός τους στην καταγωγή και τις γνώσεις. Στην αρχαία Σπάρτη, οι 300 του Λεωνίδα έτρωγαν όλοι μαζί το ίδιο φαγητό, το ‘μέλανα ζωμό’- όντας και αυτοί ομοτράπεζοι! Στη θρησκεία μας, ο Χριστός και οι 12 μαθητές του, έτρωγαν και έπιναν όλοι μαζί, ενώ στον Μυστικό Δείπνο μοιράστηκε το ψωμί και το κρασί δίνοντας την αιώνια ευλογία Του – υπήρξαν δηλαδή ομοτράπεζοι.

Ποιοι επομένως μπορούν να ονομαστούν ομοτράπεζοι; Εκείνοι που μοιράζονται ένα τραπέζι και τρώνε το ίδιο φαγητό ή απλά έχουν μερικά κοινά χαρακτηριστικά που τους συνδέουν; Και αν ναι, ποιά είναι αυτά;

Το κοινό τραπέζι είναι για όλους τους λαούς της γης, ιερό σημείο συνάντησης και επικοινωνίας και προϋποθέτει τους δικούς του κανόνες, αρχές και συμβολισμούς. Συνήθως για να καταφέρουν περισσότερα από 2 άτομα (ιδανικά όχι περισσότερα από 8 σύμφωνα με το γαστρονόμο Μ.Σαβαρέν) να συνφάγουν πρέπει να συνυπάρχουν ορισμένα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά είτε μοναδιαία είτε συνδυαστικά:

1. Εθνικότητα: σίγουρα η κοινή εθνικότητα διευκολύνει την ομοτράπεζη σύναψη, αν και σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να αποτελέσει το διαβατήριο για μια νέα διακρατική γαστρονομική συμφωνία.
2. Καταγωγή-φυλή: αναμφίβολα η κοινή καταγωγή των συνδαιτυμόνων αποτελεί σημάδι ολοκληρωμένου τραπεζιού, λόγω κοινών κοινωνικών αξιών, ηθών και εθίμων. Είναι αυτό το κοινό υπόβαθρο που κάνει ένα δείπνο ευχάριστο. Σε αντίθετη περίπτωση, αποτελεί μια εξαιρετική για ανταλλαγή του ξεχωριστού τοπικού-παραδοσιακού γευστικού πλούτου.
3. Θρησκεία: συνήθως οι ομόσιτοι ανήκουν στην ίδια θρησκεία, διαφορετικά απαιτείται απόλυτος σεβασμός στις αρχές και τους κανόνες διατροφής μεταξύ των ατόμων διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων.
4. Πολιτισμός: το κοινό πολιτισμικό επίπεδο λειτουργεί συνδετικά στους ομόδειπνους, ενώ μια πολυπολιτισμικότητα ανάμεσα στους συμμετέχοντες μπορεί να δημιουργήσει ιδανικές συνθήκες για ανταλλαγή απόψεων και ξεχωριστών εμπειριών από την τέχνη και τον πολιτισμό.
5. Επάγγελμα: πολύ συχνά συγκεντρώνονται γύρω από το τραπέζι άτομα από κοινό εργασιακό κλάδο αν και ιδανικά, άτομα με διαφορετικό επαγγελματικό προφίλ κάνουν πιο ενδιαφέρουσα και ισορροπημένη τη διατροφική συνεύρεση.
6. Οικονομική-κοινωνική τάξη: το κοινό κοινωνικο-οικονομικό status παίζει καθοριστικό ρόλο στη σύσταση του τραπεζιού, ενώ η διαφορετικότητα σε αυτό, αγνοεί επιδεικτικά τους κανόνες και απελευθερώνει την πραγματική αξία της γευστικής συνάντησης όπου η αλληλεγγύη και η ανθρωπιά είναι υπεράνω χρημάτων και τίτλων.
7. Μορφωτικό επίπεδο: είναι σύνηθες γνώρισμα το κοινό γνωσιακό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο ανάμεσα στους συνδαιτυμόνες, ενώ μια ποικιλία στο μορφωτικό τους επίπεδο αντανακλά την πραγματική εικόνα της κοινωνικής ζωής και δράσης, ζωντανεύοντας τη σύναψη.
8. Πολιτικές πεποιθήσεις: οι κοινές πολιτικές προτιμήσεις απαντώνται συχνά στους ομόδειπνους, ενώ σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει πιθανότητα, είτε για μια γόνιμη ανταλλαγή πολιτικών θέσεων είτε για πυροδότηση μιας απροσδόκητης πολιτικής αντιπαράθεσης απογειώνοντας τη συνάντηση.
9. Διατροφικές συνήθειες-συμπεριφορές: ένα κοινό διατροφικό στυλ και μια συμφωνία στις διαιτητικές προτιμήσεις αλλά και τις αποστροφές ανάμεσα στους συμμετέχοντες, αποτελούν το κλειδί για ένα επιτυχημένο γεύμα που τους ικανοποίει όλους.
10. Ηλικιακή ομάδα-φύλο: είναι σύνηθες η μικρή ηλικιακή απόκλιση στους ομόσιτους αν και μια μεγάλη ηλιακή διακύμανση ανάμεσά τους-ανεξαρτήτου φύλου, θα προσέδιδε περισσότερο ‘χρώμα’ και ‘άρωμα’ στο τραπέζι.
11. Οικογενειακές-φιλικές σχέσεις: σχεδόν πάντοτε οι ομόδειπνοι ανήκουν σε κοινό συγγενικό ή φιλικό κύκλο ενώ αποφεύγετε ρητά η διατροφική σύναψη με εχθρούς ή σοβαρούς αντιπάλους. Ως παράδειγμα, αναφέρουμε τους Άραβες, οι οποίοι αν μοιραστείς το φαγητό μαζί τους είσαι φίλος τους-είσαι οικογένεια πλέον!
12. Κοινωνικές εκδηλώσεις: σε εορτές, γάμους, κηδείες, επετείους κ.α είναι συχνή η ομοτράπεζη σίτιση στην οποία η δυνατότητα για νέες γνωριμίες και εποικοδομητικές συζητήσεις έχουν τον πρώτο λόγο.

Στην πραγματικότητα, η υπέρβαση όλων των παραπάνω περιορισμών και προσκολλήσεων γύρω από το τραπέζι αποτελεί το δύσβατο αλλά ταυτόχρονα και το μοναδικό μονοπάτι που οδηγεί στο σταυροδρόμι των πολιτισμών, των θρησκειών και των κοινωνικοικονομικών τάξεων της νέας διατροφικής διπλωματίας, η οποία χαρακτηρίζεται αποκλειστικά από αλληλεγγύη, εμπιστοσύνη και σεβασμό προς τον συνάνθρωπο. Παράλληλα, κάθε νέα διατροφική πολιτική που εφαρμόζεται παγκοσμίως, λαμβάνει πλέον υπόψη της και την αειφορία του περιβάλλοντος.

Τελειώνοντας, ας μην ξεχνάτε ότι γύρω από ένα τραπέζι εξελίσσονται διαχρονικά όλες οι σημαντικές στιγμές της κοινωνικής ζωής του ανθρώπου, συντροφιά κάθε φορά με εκλεκτούς ομοτράπεζους!

Παναγιώτης Α. Βαραγιάννης, M.Med. Sc.
Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Υποψ. Διδάκτωρ Γ.Π.Α