Δεν υπάρχει πιο παρεξηγημένη έννοια στο χώρο της Διαιτολογίας – Διατροφής όσο τα διαιτητικά λίπη. Ειδικότερα, για τα άτομα που επιθυμούν να μειώσουν το σωματικό τους βάρος ή να οργανώσουν τη διατροφική τους συμπεριφορά η απότομη αποστροφή και η ραγδαία μείωση της κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε λιπαρά αποτελεί πεποίθηση. Σε αυτό μάλιστα συμβάλλουν μερικές φορές και οι διατροφικές συστάσεις των ειδικών, όταν δεν είναι σαφείς και ολοκληρωμένες, με αποτέλεσμα τη λανθασμένη ερμηνεία τους και την κατεύθυνση του κοινού σε μονοπάτια απαγόρευσης και πλήρους αποφυγής των τροφίμων που περιέχουν λιπαρά.

Έτσι, στην δεκαετία του ΄80, μια νέα κατηγορία έκανε την εμφάνισή της στο δυτικό αναπτυγμένο κόσμο, οι‘Fat-phobic’ ή αλλιώς ‘λιπο-φοβικοί’ καταναλωτές, που διέπονται από συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και γνωρίσματα, όπως αναλύεται στη συνέχεια. Φαίνεται ότι η τάση για λιποφοβία, τα τελευταία χρόνια, ζει την κορύφωση της και ίσως χρειαστεί άλλα τόσα χρόνια για να υποχωρήσει, έως ότου η σύγχρονη επιστημονική γνώση γίνει ‘κοινή γνώση’.

Τα άτομα αυτά (60% των καταναλωτών στις Η.Π.Α) προτιμούν και αγοράζουν μόνο τα προϊόντα που αναγράφουν στην συσκευασία τους τη φράση ‘χωρίς λιπαρά’ ή ‘ 0% λιπαρά’. Μάλιστα οι επιλογές των συγκεκριμένων τροφίμων διαφέρουν ανάλογα με το φύλο του καταναλωτή σύμφωνα με τη μελέτη του M.Barker (Br. J. Nutr. 1995). Επίσης, δεν δίνουν καμία σημασία στο μέγεθος της μερίδας του προϊόντος αλλά ούτε και στην περιεκτικότητα του σε ζάχαρη και στα υπόλοιπα διατροφικά στοιχεία που αναγράφονται στην ετικέτα.

Επιπρόσθετα, διατηρούν την εντύπωση ότι καταναλώνοντας τα συγκεκριμένα τρόφιμα σε μεγάλη ποσότητα, (α) θα πάρουν άφεση αμαρτιών από τις συνολικές θερμίδες που προσλαμβάνουν, καθώς (β) έχουν θεωρητικά ελέγξει την ποιότητα της τροφής που επέλεξαν. Στην πραγματικότητα, σφάλλουν και στις δύο εικασίες.

• Είναι επιστημονικά αποδεκτό ότι η απώλεια σωματικού βάρους στηρίζεται στο συνολικό θερμιδικό έλλειμμα που δημιουργείται από τη διαφορά της συνολικής καταναλισκομένης ενέργειας και της συνολικής προσλαμβανόμενης ενέργειας  (σε θερμίδες). Επομένως, αν ένα τρόφιμο δεν περιέχει στα συστατικά του καθόλου λιπαρά, δεν σημαίνει ότι έχει απαραίτητα χαμηλές θερμίδες εφόσον αυτό μπορεί να περιέχει υψηλά ποσοστά σακχάρων ή πρωτεϊνών. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι ένα προϊόν με 0% λιπαρά δεν σημαίνει ότι έχει 0 θερμίδες!

• Όσον αφορά στην ποιότητα του τροφίμου, αυτή δεν κρίνεται αποκλειστικά και μόνο από την περιεκτικότητα σε λιπαρά αλλά από τη συνολική διατροφική του αξία, η οποία προκύπτει από τη συνολική θερμιδική αξία και την περιεκτικότητα σε μακροθρεπτικά (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες) και μικροθρεπτικά (βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία) συστατικά. Έτσι, ένα προϊόν δεν είναι και τόσο ‘ποιοτικό’ αν περιέχει υψηλό ποσοστό αλατιού, βελτιωτικών, και συντηρητικών σε μια προσπάθεια επαναφοράς της γεύσης και της υφής σε σχέση με το πλήρες σε λιπαρά τρόφιμο.

Από την άλλη πλευρά, η βιομηχανία τροφίμων που φαίνεται να έχει επενδύσει πολλά σε αυτές τις δύο “μαγικές” λέξεις στην ετικέτα των τροφίμων σε συνδυασμό με την  ελλιπή εκπαίδευση των καταναλωτών αναφορικά με την ανάγνωση και την ερμηνεία της ετικέτας διατροφικών στοιχείων και των λοιπών ισχυρισμών υγείας, ωθούν μερίδα του  κοινού σε στοχευμένες, ακραίες και επιβλαβείς διατροφικές επιλογές.  Καθίσταται σαφές ότι οι εταιρείες θα πρέπει να συμμορφώνονται με την Κοινοτική Οδηγία 90/496/ΕΟΚ, που αφορά στα ποσοστά περιεκτικότητας τροφίμων σε λιπαρά, σύμφωνα με την οποία ο ισχυρισμός ‘χαμηλά λιπαρά’ μπορεί να γίνει μόνο όταν το προϊόν περιέχει λιγότερα από 3g λιπαρών ανά 100g ή 1,5g λιπαρών ανά 100ml, ο ισχυρισμός ‘χωρίς λιπαρά’ αφορά σε προϊόντα που περιέχουν λιγότερα από 0,5g λιπαρών ανά 100g ή 100ml, ενώ ισχυρισμοί που εκφράζονται ως «X% χωρίς λιπαρά» απαγορεύονται. Συνεπώς, αυτή η ‘φοβία’ αποκλειστικά για το λίπος και τα προϊόντα που το περιέχουν χωρίς κανένα διαχωρισμό στο είδος των λιπαρών οξέων, στην πραγματικότητα είναι αβάσιμη και συνάμα επικίνδυνη για την ανθρώπινη υγεία καθώς μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στα σκοτεινά μονοπάτια των διατροφικών διαταραχών (Myslobodsky, Obes Rev 2005, Woud et al. Appetite 2011).

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν μόνο ‘κακά’ λιπαρά (όπως τα ζωικά, κυρίως κορεσμένα λιπαρά οξέα και τρανς) που πρέπει να αποφεύγονται αλλά υπάρχουν και εκείνα που δρουν ευεργετικά στον οργανισμό (κυρίως φυτικά και σε ψάρια, ακόρεστα και μονοακόρεστα λιπαρά οξέα) και πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά!

Έτσι υπάρχουν και τα λιπαρά εκείνα τα οποία παρέχουν πολύτιμα υλικά για τα κύτταρα του σώματος (π.χ. του δέρματος, ορμόνες), προστατεύουν το καρδιαγγειακό σύστημα (κυρίως της δεύτερης κατηγορίας), προσδίδουν άρωμα και νοστιμιά στα τρόφιμα, ενώ αυξάνουν παράλληλα το αίσθημα του κορεσμού (και μειώνουν το τσιμπολόγημα).

Μια αφοριστική επομένως αποστροφή στο λίπος και σε ότι το περιέχει καθώς και μια επακόλουθη υπερκατανάλωση ‘άλιπων’ προϊόντων πιθανόν να δημιουργήσει νέα προβλήματα παρά την προσδοκώμενη επίλυση των ήδη υπαρχόντων π.χ. μείωση σωματικού βάρους. Μελέτες έχουν δείξει ότι παρόλο τη γενικευμένη υψηλή συνολική  πρόσληψη λιπαρών, το 80-90% των καταναλωτών υπολείπετε στην πρόσληψη των ‘καλών’ λιπαρών. Επομένως, μια διατροφή με χαμηλά ή καθόλου με λιπαρά δεν είναι πάντα λύση υγείας.  Αντίθετα, μια διατροφή με τα σωστά λιπαρά είναι η λύση που επιζητάτε!       

Τελειώνοντας μπορούμε να εξάγουμε το συμπέρασμα ότι οι ‘φοβίες’ και οι εμμονές δεν χαρακτήριζαν ποτέ τη σωστή διατροφική συμπεριφορά, η οποία προκύπτει από την ισορροπία, την ποικιλία και το μέτρο στη διατροφική επιλογή.  Η βιομηχανία τροφίμων και οι επιστήμονες υγείας θα πρέπει να συστρατευτούν στον αγώνα έγκυρης ενημέρωσης του κοινού σε θέματα που άπτονται της υγιεινής διατροφής και ευεξίας καθώς και της προβολής σωστών διατροφικών προτύπων.

FAT-PHOBIC στα ‘κακά’ λιπαρά, FAT-LOVER στα ‘καλά’ λιπαρά…

Παναγιώτης Α. Βαραγιάννης M.Med.Sc.

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Όσο παράδοξο και εάν σας ακούγετε, πρόκειται για μια βασική διαιτητική οδηγία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) με στόχο την πρόληψη των νοσημάτων φθοράς και τη βελτίωση της ανθρώπινης υγείας. Με μια μικρή διευκρίνιση όμως! Το  ένα κιλό δεν αναφέρεται στο σωματικό σας βάρος αλλά στο συνολικό πραγματικό βάρος που ζυγίζουν τα φρούτα και τα λαχανικά που πρέπει να καταναλώνει κάποιος καθημερινά για να αποκομίζει τα σημαντικά ευεργετικά οφέλη.

Πιο συγκεκριμένα, η διατροφική συμβουλή που ισχύει σήμερα ορίζει την ημερήσια κατανάλωση τουλάχιστον 5 μερίδων φρέσκων φρούτων και λαχανικών, ενώ η μεγαλύτερη κατανάλωση (πχ 5-8 μερίδες) προσδίδει  μεγαλύτερα οφέλη σύμφωνα με την μελέτη EPIC-Heart. Ως μερίδα φρούτου ή λαχανικού είναι η ποσότητα που περιέχεται μέσα σε ένα μικρό ποτήρι (240 ml)  ή ένα μικρό ποτήρι χυμού ή ένα φρούτο μετρίου μεγέθους ή ακόμη ένα μικρό μπολ με σαλάτα. Αν αθροίσετε το πραγματικό βάρος των φρούτων και των λαχανικών προκύπτει περίπου το ένα κιλό που αναφέρθηκε στην αρχή. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον προσδιορισμό του μεγέθους της μερίδας στα φρούτα και τα λαχανικά. Μάλιστα, τα τελευταία δύο χρόνια λαμβάνει χώρα η ενημερωτική καμπάνια με τίτλο ‘Μερίδες: το μέγεθος … μετράει’ από το portal Διατροφής, medNutrition, υπό την αιγίδα του Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων με στόχο την εκπαίδευση του κοινού για το ποια είναι η κατάλληλη μερίδα, ανά κατηγορία τροφίμου.

Τα φρούτα και τα λαχανικά αφορούν σε δύο κατηγορίες τροφίμων, με έντονα, ζωηρά χρώματα και γεύσεις, όπου η σημασία τους για την διατροφή του ανθρώπου είναι ζωτική για την προώθηση της καλής του υγείας καθώς περιέχουν και προσφέρουν στον οργανισμό όλες τις απαραίτητες βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και φυτικές ίνες που χρειάζεται. Τα κυριότερα οφέλη από την καθημερινή κατανάλωση ‘ενός κιλού’ σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά – κάτι ανάλογο με αυτό που έκαναν και οι πρόγονοί μας – σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες είναι:

-          η αισθητή μείωση της χοληστερίνης και της πίεσης του αίματος

-          ο εφοδιασμός του οργανισμού με μια πληθώρα θρεπτικών συστατικών και αντιοξειδωτικές ουσίες

-          η προστασία από την εμφάνιση ορισμένων μορφών καρκίνων (πχ παχέος εντέρου, στόματος)   

-          η προστασία από καρδιακές παθήσεις και ανάπτυξης αθηροσκλήρωσης

-          η αντιοξειδωτική προστασία του οργανισμού, η τόνωση του ανοσοποιητικού συστήματος, ασπίδα ενάντια στην καταστροφή των κυττάρων

-          η προστασία από την εμφάνιση διαβήτη, λόγω χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη και δυσκοιλιότητας λόγω των φυτικών ινών που περιέχονται

-          η διατήρηση του αισθήματος του κορεσμού για περισσότερη ώρα (συμβολή στην πρόληψη της παχυσαρκίας)

-          η προστασία από φλεγμονές και έλκη αλλά και από την επίδραση τυχόν τοξικών συστατικών της τροφής στο έντερο

Επίσης, αν φανταστείτε ότι ψωνίζετε συχνά τα φρούτα και λαχανικά που χρειάζεστε καθημερινά, (τα οποία ζυγίζουν τουλάχιστον1 κιλότη φορά) και περπατήσετε με τα ψώνια στο χέρι, στην αγορά, μέχρι το αμάξι ή το σπίτι, για τουλάχιστον 20 λεπτά, αυτό αποτελεί μια καλή λύση για την απαιτούμενη καθημερινή φυσική δραστηριότητα!

Αν και παλαιότερα η Ελλάδα ήταν από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την υψηλότερη κατανάλωση φρούτων, με την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία να ακολουθούν, τα τελευταία χρόνια η κατανάλωση αυτή άρχισε να μειώνεται, ιδιαίτερα στα νεαρά άτομα, παιδιά και εφήβους. Μερικοί  τρόποι, λοιπόν, για να αυξήσετε την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών είναι:

-          συνοδεύστε όλα τα βασικά γεύματα με σαλάτα ή ψητά λαχανικά ως συνοδευτικό

-          συμπληρώστε το πρωινό και καθιερώστε στα ενδιάμεσα γεύματα με σνακ ένα φρούτο ή χυμό φρούτου ή πολύχρωμη φρουτοσαλάτα ή ράβδους λαχανικών.

-          προτιμήστε σάλτσες με ντομάτα και όχι παχυντικές με κρέμα γάλακτος, μαγιονέζα και  άλλα dressings

-          χρησιμοποιήστε στα γλυκά σας, φρούτα εποχής, πχ μηλόπιτα ή ζελέ με φρούτα ή φρουτόκρεμα ή συνδυάστε φρούτα με γάλα ή γιαούρτι για λαχταριστά smoothies

-          επιλέξτε μια πολύχρωμη σαλάτα ή σούπα λαχανικών ως κύριο γεύμα ή για βραδινό.

Επομένως, η διαιτητική οδηγία για την πρόσληψη/κατανάλωση ενός κιλού φρέσκων φρούτων και λαχανικών εποχής ανά ημέρα είναι ζωτικής σημασίας καθώς ρυθμίζει το σωματικό βάρος, θωρακίζει την υγεία και συμβάλλει στην μακροβιότητα του ανθρώπου, γι’ αυτό και θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του καθημερινού διαιτολογίου. Πάρτε, λοιπόν, ένα κιλό την ημέρα, με τη συμβολή του διαιτολόγου σας. Ίσως να είναι η μόνη φορά…

Παναγιώτης Α. Βαραγιάννης M.Med.Sc.

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Γενικός Γραμματέας Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων

http://www.mednutrition.gr/meta-hristoygenniatiko-trapezi

Χρόνια πολλά...και καλά !!!

Τα τελευταία νέα που αφορούν στην Επιστήμη της Διαιτολογίας – Διατροφής όπως παρουσιάστηκαν στο 11^ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής – Διαιτολογίας.

Με απόλυτη επιτυχία και ρεκόρ συμμετοχών ολοκληρώθηκε το τετραήμερο συνέδριο (24-27 Νοεμβρίου 2011) που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Διαιτολόγων – Διατροφολόγων στο Θέατρον, Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» στην Αθήνα.

Διαιτολόγοι, διατροφολόγοι, ιατροί, ειδικοί επιστήμονες υγείας, η ακαδημαϊκή κοινότητα και εκπρόσωποι της πολιτείας χαιρέτησαν τις εργασίες του συνεδρίου. Σημαντική φέτος ήταν και η παρουσία ατόμων από το διεθνή χώρο της διαιτολογίας – διατροφής, όπως αυτή της προέδρου του Αμερικάνικου Συλλόγου Διαιτολόγων (ADA), κ. Εscott - Stump και της Dr A. De Looy, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Διαιτολογικών Συλλόγων (EFAD).

Τα συμπεράσματα του συνεδρίου, έτσι όπως παρουσιάστηκαν από ξένους και Έλληνες ομιλητές, ήταν πολλά, ενδιαφέροντα και επίκαιρα, τόσο σε κλινικό επίπεδο όσο και σε πρακτικές που αφορούν στην Προαγωγή της Δημόσιας Υγείας.

Συγκεκριμένα:

• Τα νεότερα δεδομένα για τη διατροφική αντιμετώπιση του Σακχαρώδους Διαβήτη (ΣΔ) συνιστούν την επίσκεψη του ασθενούς σε Κλινικό Διαιτολόγο με εμπειρία στην αντιμετώπιση του ΣΔ με στόχο την απώλεια σωματικού βάρους τουλάχιστον κατά 7% και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας μέτριας έντασης (πχ περπάτημα) σε τουλάχιστον 150 λεπτά εβδομαδιαίος.
• Καινούργια δεδομένα για δύο νέα συστατικά των τροφών, την πολυκοσανόλη και τη μονακολίνη στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης σύμφωνα με τις νέες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας.
• Σύμφωνα με τη μελέτη PANACEA είναι πιθανόν η Μεσογειακή διατροφή να αποτελεί προστατευτικό παράγοντα είτε για την εμφάνιση άσθματος είτε των διαφόρων συμπτωμάτων του.
• Σε σημαντικά συμπεράσματα κατέληξε η έρευνα ‘Μερίδες…το μέγεθος μετράει’ καθώς βρέθηκε ότι η κατανάλωση μεγαλύτερων μερίδων σχετίζεται θετικά με το Δείκτη Μάζας Σώματος και ότι τα μεγάλα σκεύη οδηγούν σε υπερκατανάλωση, σε αντίθεση με το μικρό πιάτο και τη σαλάτα στο γεύμα που μειώνουν αποτελεσματικά την προσλαμβανόμενη ενέργεια.
• Η πρόσφατη μελέτη της κ. Χ. Καστορίνη και συνεργατών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συχνή παράληψη γεύματος λόγω φόρτου εργασίας και η κατανάλωση τροφής υπό συνθήκες πίεσης και άγχους, έχουν επιβαρυντικές συνέπειες όσον αφορά στην εκδήλωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων γεγονός που αξίζει να αναφέρεται ως σύσταση στην καθημερινή κλινική πράξη.
• Τροποποίηση της συμπεριφοράς για τη θεραπεία της παχυσαρκίας, προτείνουν οι ειδικοί, μέσα από την αυτοπαρακολούθηση: έλεγχος βάρους, σωματική δραστηριότητα και τροποποίηση διαιτητικής συμπεριφοράς το τρίπτυχο της επιτυχίας.
• Η καθηγήτρια κ. Καψοκεφάλου σε ομιλία της, τόνισε τη σημασία της επαρκούς ενυδάτωσης στη μείωση της κούρασης, στην αύξηση της συγκέντρωσης, καθώς και στην καλύτερη μνήμη.
• Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα, η αύξηση στην κατανάλωση γαλακτοκομικών μειώνει κατά 10-15% τον κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης, ενώ σημαντική είναι η πρόσληψη φρούτων και λαχανικών για τη ρύθμιση της αυξημένης αρτηριακής πίεσης.
• 4^η σε κατάταξη η Ελλάδα στην παιδική παχυσαρκία, με τον επιπολασμό της να αυξάνεται ανεξαρτήτως φύλου ή γεωγραφικής περιοχής. Περισσότερα, από το 50% των παιδιών δεν ακολουθούν τη Μεσογειακή Διατροφή (ΜΔ) και πολλά από αυτά εμφανίζουν διατροφικές ελλείψεις και κυρίως σε σίδηρο. 
• Αντίθετα, σύμφωνα με τη μελέτη του κ. Ι. Βασιλούδη και συνεργατών, η υψηλή προσκόλληση στη ΜΔ, τα καθημερινά γεύματα με την οικογένεια και η περιορισμένη παρακολούθηση τηλεοπτικών προγραμμάτων φαίνεται ότι σχετίζονται θετικά με τη σχολική επίδοση των εφήβων μαθητών.
• Στο στρογγυλό τραπέζι: Οικολογία & Διατροφή – Καινοτόμες τάσεις στον τομέα της Διατροφής, ο κ. Π. Βαραγιάννης και κ. Π. Γεωργιάδης ανέφεραν στην ομιλία τους ότι η οικολογική επιβάρυνση της Γης συσχετίζεται με τη διατροφή του ανθρώπου και η σωστή διατροφική επιλογή – συμπεριφορά, μπορεί να αποτελέσει πολιτική πράξη, αν αυτή διέπεται από τι εξής αρχές: την προστασία των φυσικών πόρων, τη δημιουργία λιγότερων αποβλήτων και την ελάττωση του οικολογικού αποτυπώματος και των τροφοχιλιομέτρων (slow food: καλή, καθαρή και δίκαιη τροφή).  

Παναγιώτης Α. Βαραγιάννης M.Med.Sc.

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Γενικός Γραμματέας Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων

Ο κ. Βαραγιάννης παρουσιάζει την ομιλία του με θέμα: Η οικολογική επιβάρυνση της Γης από τη Διατροφή του Ανθρώπου, στο 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής - Διαιτολογίας

Ο κ. Βαραγιάννης και ο κ. Πατερουλάκης στο στρογγυλό τραπέζι :Οικολογία & Διατροφή – Καινοτόμες τάσεις στον τομέα της Διατροφής στο 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής - Διαιτολογίας

 

Ο κ. Μελίστας, Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του 11ου Πανελληνίου Συνεδρίου Διατροφής - Διαιτολογίας, ο κ. Παπαχρήστος, Ιδρυτής του Mednutrition, και ο κ. Βαραγιάννης, Γενικός Γραμματέας Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων (από αριστερά)

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

 ΘΕΜΑ: Συγκρότηση Επιστημονικής Επιτροπής Διατροφικής Πολιτικής.

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ

1. Συγκροτούμε Επιστημονική Επιτροπή Διατροφικής Πολιτικής και ορίζουμε ως

μέλη της τα κατωτέρω πρόσωπα:

α. Λινού Αθηνά, Ειδική Γραμματέα Ενιαίου Διοικητικού Τομέα Θεμάτων

Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού, Εκπαίδευσης Ελληνοπαίδων, ως Πρόεδρο

β. Χρούσο Γεώργιο, Καθηγητή-Διευθυντή της Α’ Παιδιατρικής Κλινικής του Γενικού

Νοσοκομείου Παίδων Αθηνών «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ», ως Αντιπρόεδρο

γ. Βαμβούκα Αικατερίνη, Ειδική Γραμματέα Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων του

Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων

δ. Βαραγιάννη Παναγιώτη, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Γενικό Γραμματέα του

Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων

ε. Βαρδαραμάτου Κωνσταντίνα, Κοινωνιολόγο, ως μέλος

στ. Βελουδάκη Αφροδίτη, Επικοινωνιολόγο

ζ. Δάκου Αικατερίνη, Ομότιμη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας του

Πανεπιστημίου Αθηνών

η. Δαρβίρη Χριστίνα, Καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας και Προαγωγής Υγείας της

Ιατρικής Σχολής Αθηνών

θ. Δημητριάδη Γεώργιο, Καθηγητή Παθολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών

ι. Δημοσθενόπουλο Χάρη, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Βιολόγο

ια. Ζαμπέλα Αντώνη, Καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Τμήμα

Διατροφής του Ανθρώπου

ιβ. Καρατζά Μαρία, Παιδίατρο Ενδοκρινολόγο, Διευθύντρια Παιδο-ενδοκρινολογικού

του Νοσοκομείου «ΜΗΤΕΡΑ»

ιγ. Καφάτο Αντώνη, Παιδίατρο, Καθηγητή Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής του

Πανεπιστήμιου Κρήτης

ιδ. Κοντογιάννη Μερόπη, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Λέκτορα Τμήματος

Διατροφής του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου

ιε. Κοντελέ Ιωάννα, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, υπάλληλο του κλάδου ΠΕ

Διαιτολόγων που υπηρετεί στη Δ/νση Δημόσιας Υγιεινής του Υπουργείου Υγείας και

Κοινωνικής Αλληλεγγύης

ιστ. Κοτροκόη Κωνσταντίνο, Βοηθό Καθηγητή Βιοχημείας και Διατροφής στην Εθνική

Σχολή Δημόσιας Υγείας

ιζ. Κουκούλη Γεώργιο, Καθηγητή Ενδοκρινολογίας στο Πανεπιστήμιο Λάρισας

ιη. Κουλιέρη Αλεξάνδρα, Κλινικό Διαιτολόγο, Προϊσταμένη Τμήματος Διατροφής του

Γ.Ν.Α. Παίδων «Π. και Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ιθ. Κουρέτα Δημήτριο, Καθηγητή στο Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας του

Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

κ. Λεκκάκη Ιωάννη, Καθηγητή Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών

κα. Λιονή Χρήστο, Καθηγητή Κοινωνικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης

κβ. Μαλλιώρη Μινέρβα-Μελπομένη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ψυχιατρικής του

Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρο του ΟΚΑΝΑ

κγ. Μανιό Ιωάννη, Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Διατροφής-Διαιτολογίας του

Χαροκόπειου Πανεπιστημίου

κδ. Μανωλαράκη Μανώλη, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Πρόεδρο της Ένωσης

Διατροφολόγων-Διαιτολόγων Ελλάδας

κε. Μιχαλάκο Στέφανο, Παιδίατρο

κστ. Μπερτζελέτο Δημήτριο, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Γραμματέα της

Ένωσης Διαιτολόγων-Διατροφολόγων Ελλάδας

κζ. Πανανή Περμανθία, Πρόεδρο των Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Ελλάδος

κη. Παπαβαγγέλη Χρήστο, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Πρόεδρο του

Πανελλήνιου Συλλόγου Νοσοκομειακών Διαιτολόγων

κθ. Παπαγεωργίου Άννα, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Καθηγήτρια Φυσικής

Αγωγής, Επιστημονικό συνεργάτη του Γ.Ν. Παίδων «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ», Ειδική

Σύμβουλο του Υφυπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης

λ. Παπαδοπούλου-Αρβανίτη Νέλλυ, Εκπαιδευτικό Αγωγής Υγείας

λα. Παπαθανασίου Αστερούλα, Παιδίατρο Ενδοκρινολόγο, Διευθύντρια του

Ενδοκρινολογικού Τμήματος του Γ.Ν.Α. Παίδων «Π. και Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

λβ. Παύλου Ν. Κωνσταντίνο, Sc.D.FAAKPE, Ερευνητή Α’, Υπεύθυνο του Τμήματος

Εργοφυσιολογίας/Αθλητικής Διατροφής στο Εθνικό Κέντρο Αθλητικών Ερευνών του

Ο.Α.Κ.Α.

λγ. Πούλια Καλλιόπη, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Αντιπρόεδρο του

Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων

λδ. Ρίσβα Γρηγόρη, Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο, Πρόεδρο Πανελλήνιου

Συλλόγου Διαιτολόγου

λε. Ρώμα Ελευθερία, Καθηγήτρια της Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας του Γ.Ν.

Παίδων «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ»

λστ. Σιμοπούλου Άρτεμη, Ιατρό Καθηγήτρια, Πρόεδρο του «Center for Genetics,

Nutrition and Health», Washington, D.C., Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας

και Τεχνολογίας (Ε.Σ.Ε.Τ.)

λζ. Τριχοπούλου Αντωνία, Ομότιμη Καθηγήτρια Διατροφής και Προληπτικής Ιατρικής

λη. Τσακνή Ιωάννη, Καθηγητή του Τμήματος Τεχνολογίας Τροφίμων του ΤΕΙ Αθήνας

λθ. Τσεμπερλίδη Νικόλαο, Πρόεδρο του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών

(ΚΕ.Π.ΚΑ.)

μ. Τσιγαρίδα Ειρήνη, Γεωπόνο, Προϊσταμένη του Τμήματος Διατροφικής Πολιτικής

του ΕΦΕΤ

μα. Φουσέκη Ευσταθία, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Επαγγελματικού

Προσανατολισμού και Εκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων του Υπουργείου Παιδείας,

Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

μβ. Φραγκιαδάκη Γεώργιο, Καθηγητή Διατροφής του ΤΕΙ Κρήτης

μγ. Χασαπίδου Μαρία, Καθηγήτρια Διατροφής του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης

μδ. Χιώτη Δημήτριο, Παιδίατρο ενδοκρινολόγο, Πρόεδρο της Ενδοκρινολογικής

Εταιρείας για το Νεανικό Διαβήτη.

2. Έργο της Επιτροπής θα είναι:

- Η υποστήριξη της Διεύθυνσης Διατροφής και της Ειδικής Γραμματείας

Διατροφής και Άθλησης του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης

- Η υποβολή προτάσεων επί των προτεραιοτήτων για τη χάραξη Εθνικής

Διατροφικής Πολιτικής

- Ο καθορισμός των αναγκών για έρευνα, μέτρα και νομοθετικές ρυθμίσεις,

σχετικά με ζητήματα πρόληψης χρόνιων νοσημάτων που συνδέονται με τη

διατροφή, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού

Υγείας και της αρμόδιας Ευρωπαϊκής Αρχής

- Η εισήγηση μέτρων και προγραμμάτων-δράσεων για την πρόληψη της

παιδικής παχυσαρκίας, καθώς και όλων των χρόνιων νοσημάτων που

συνδέονται με τη διατροφή, τόσο στον παιδικό πληθυσμό, όσο και στον ενήλικο

- Η γνωμοδότηση για σχέδια νομοθετικών ρυθμίσεων, αναφορικά με τη

διατροφή σε σχέση με την υγεία

- Η εισήγηση για τη σύνταξη ετήσιων αναφορών για όλα τα ζητήματα της

διατροφής (επιπολασμός παχυσαρκίας, διατροφικές συνήθειες του πληθυσμού,

παρεμβάσεις, εκκρεμότητες κ.λ.π.)

3. Προς διευκόλυνση του έργου της Επιτροπής και για την αποτελεσματικότερη

λειτουργία της, συγκροτούνται οι κάτωθι τέσσερις (4) θεματικές υποεπιτροπές:

α. Υποεπιτροπή Διατροφικής Αγωγής (πρωτογενής πρόληψη: σχολεία, τοπική

κοινωνία: Δήμοι, Γηροκομεία, ΚΑΠΗ, Στρατός, Στρατιωτικές σχολές, Αστυνομικές

σχολές)

β. Υποεπιτροπή Κλινικής Διατροφής (Εθνικό Διαιτολόγιο στα νοσοκομεία ανάλογα με

τη νόσο)

-Κλινική διατροφή ενηλίκων

-Κλινική διατροφή παιδιών

-Κλινική διατροφή ειδικών-ευπαθών ομάδων

γ. Υποεπιτροπή Αξιολόγησης και Προώθησης του Ελληνικού Διατροφικού

Πολιτισμού

δ. Υποεπιτροπή για Τυποποιημένα Βιομηχανοποιημένα Τρόφιμα 

III. Υποεπιτροπή Αξιολόγησης και Προώθησης του Ελληνικού Διατροφικού

Πολιτισμού

Συντονιστής: Τριχοπούλου Αντωνία

Αναπληρωτής: Καφάτος Αντώνιος

Μέλη:

Βαραγιάννης Παναγιώτης

Βελουδάκη Αφροδίτη

Παύλου Κωνσταντίνος

Σιμοπούλου Άρτεμη

Φραγκιαδάκης Γεώργιος

Χασαπίδου Μαρία

Ο Παναγιώτης Βαραγιάννης, M.Med.Sc., Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Γενικός Γραμματέας του Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων, έδωσε συνέντευξη στο Mednutrition απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με την οικολογική επιβάρυνση της γης από τη διατροφή του ανθρώπου.

Σε λίγες μέρες ξεκινά το 11ο Πανελλήνιο συνέδριο Διατροφής – Διαιτολογίας, όπου θα δώσετε μια ενδιαφέρουσα ομιλία με θέμα την «οικολογική επιβάρυνση της Γης από τη διατροφή του ανθρώπου». Κ. Βαραγιάννη, πείτε μας λίγα λόγια για το θέμα σας.

Πράγματι, στις 24-27 Νοεμβρίου, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Διαιτολόγων – Διατροφολόγων διοργανώνει το καθιερωμένο επιστημονικό συνέδριό του στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, όπου θα αναπτυχθούν ενδιαφέροντα θέματα με αντικείμενο τις τελευταίες εξελίξεις του τομέα της επιστήμης της διατροφής – διαιτολογίας. Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον και αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση από την πλευρά του διαιτολόγου.

Με ποιο τρόπο θεωρείτε ότι συνδέεται η διατροφή του ανθρώπου με την επιβάρυνση του περιβάλλοντος;

Είναι γνωστό ότι το περιβάλλον και η διατροφή του ανθρώπου είναι δυο συστήματα που αναπτύσσουν ισχυρές και αμφίδρομες σχέσεις εξάρτησης. Πιο συγκεκριμένα, θα λέγαμε ότι το περιβάλλον διαμορφώνει τα διατροφικά πρότυπα του ανθρώπου και αντίστροφα η σίτιση επηρεάζει το οικοσύστημα. Μάλιστα με την πάροδο των χρόνων η διατροφή του ανθρώπου άρχισε να γίνεται το επίκεντρο αυτή της σχέσης με αρνητικές και ολέθριες για το περιβάλλον επιπτώσεις τόσο για το κλίμα όσο και για τους φυσικούς του πόρους.

Ποιες είναι οι σημαντικότερες εκφάνσεις της οικολογικής επιβάρυνσης από την ανθρώπινη διατροφή;

Οι μεγαλύτερες προκλήσεις για το περιβάλλον από τη διατροφή του ανθρώπου είναι:

• η βιωσιμότητα του περιβάλλοντος λόγω της απρόσκοπτης χρήσης των φυσικών του πόρων,
• το οικονομικό αδιέξοδο σε τοπικό επίπεδο,
• η διατάραξη του κύκλου ζωής των προϊόντων,
• η επιβάρυνση του οικοσυστήματος (μόλυνση των υδάτων και της ατμόσφαιρας) και
• η διαχείριση αποβλήτων.

Συνοπτικά θα λέγαμε ότι οι επιπτώσεις της διατροφής του ανθρώπου στο περιβάλλον αντικατοπτρίζουν το «οικολογικό αποτύπωμα». Είναι αναγκαία λοιπόν, η καθιέρωση μιας νέας διατροφικής πολιτικής – διπλωματίας, η οποία να αποτελεί την αιχμή του δόρατος για μια κατανάλωση βασισμένη σε βιώσιμα καταναλωτικά πρότυπα μιας υγιεινής και οικολογικής συμπεριφοράς καταλήγοντας στην όσο το δυνατόν καλύτερη δυνατή διατήρηση της ευζωίας και ευημερίας της κοινωνίας.

Αναφερθήκατε στον όρο «οικολογικό αποτύπωμα». Πως ορίζεται;

Αν και υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις για τον όρο ‘οικολογικό αποτύπωμα’, ο πιο κοινός εκφράζει το βαθμό κατανάλωσης των πόρων της Γης σε εκτάρια παραγωγικής γης από τους ανθρώπους. Με πιο απλά λόγια, αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο που μετρά την επίπτωση του καθενός μας στη γη βάσει του τρόπου χρήσης των πόρων της (έδαφος, αέρας, νερό, ενέργεια) στην καθημερινή του ζωή (τροφή, μετακίνηση, ένδυση, κατοικία, απορρίμματα κ.α). Στην ουσία είναι ένας δείκτης του υπερκαταναλωτισμού και της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος από την ανθρώπινη παρουσία ως προς τη βιωσιμότητα των φυσικών πόρων. Σήμερα, το μέσο παγκοσμίως οικολογικό αποτύπωμα υπολογίζεται στα 2,2 εκτάρια παραγωγικής γης, ενώ δε θα έπρεπε να υπερβαίνει τα 1,8! Δυστυχώς, για την Ελλάδα τα νούμερα είναι απογοητευτικά.

Ποιες ομάδες τροφίμων θεωρούνται περισσότερο ‘επιβλαβείς’ για το περιβάλλον;

Η κατανάλωση κρέατος και των λοιπών ζωικών προϊόντων φαίνεται να είναι η πιο κοστοβόρα για το περιβάλλον. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το οικολογικό αποτύπωμα για την παραγωγή 1kg μοσχαριού ισοδυναμεί με το αντίστοιχο που προκύπτει από τη χρήση ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή για 45 ημέρες! Οι διατροφικές οδηγίες που προτείνει η Μεσογειακή Διατροφή μοιάζει να οδηγούν σε μονοπάτια με μικρό οικολογικό αποτύπωμα.

Από όσα λέτε, είναι σαφές ότι θα πρέπει να αλλάξουμε τη φιλοσοφία και τη στάση μας απέναντι στη διατροφή. Ποιες κατευθύνσεις / συστάσεις θα μας δίνατε στο πλαίσιο μιας πιο ‘οικολογικής διατροφής’;

Οι επιλογές των καταναλωτών θα πρέπει να προσανατολίζονται προς τροφές περισσότερο υγιεινές, θρεπτικότερες, γευστικότερες οι οποίες παράγονται με μεθόδους που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον και βελτιώνουν το εμπορικό και αγροτικό ισοζύγιο. Η μείωση κατανάλωσης του κρέατος και των λοιπών ζωικών προϊόντων, η στροφή προς βιολογικά προϊόντα, εποχικά και τοπικά προϊόντα και η αγορά ‘τίμιας’ τροφής θεωρούμε ότι αποτελούν τους τέσσερις πυλώνες για μια ‘οικολογική διατροφή’. Από αυτή την οπτική, σε παγκόσμιο επίπεδο έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην προώθηση προτύπων κατανάλωσης (π.χ. φυτοφαγία) και μοντέλων παραγωγής τα οποία να μειώνουν τις περιβαλλοντικές πιέσεις / απόβλητα και να ικανοποιούν τις βασικές ανάγκες της ανθρωπότητας.

Ποια τα οφέλη από την υιοθέτηση της ‘οικολογικής διατροφής’;

Η οικολογική διατροφική συμπεριφορά παρουσιάζει οφέλη σε πολλά επίπεδα. Η παραγωγή και η κατανάλωση τοπικών, βιολογικών, εποχικών και γνήσιων προϊόντων στον τόπο παραγωγής (από κατοίκους αλλά και από γαστρονομικό τουρισμό) μειώνει το κόστος μεταφοράς, την παραγωγή ενέργειας, με απώτερη επιδίωξη την προστασία του αγροτικού τοπίου και γενικότερα την εξυγίανση της Γης και την επιβίωση του ανθρώπινου είδους.

Συνοψίζοντας, ποιο θα λέγατε ότι είναι το σύνθημα των σύγχρονων καιρών;

Η οικολογική επιβάρυνση της Γης ως απόρροια της διατροφής του ανθρώπου συνιστά ένα καίριο πρόβλημα που χρήζει ιδιαίτερης επιστημονικής προσέγγισης και απαιτεί άμεση κινητοποίηση και στοχευμένη στρατηγική για τη βιώσιμη επίλυσή του και την επαναφορά του στην αρχική έννοια της διατροφής. Σε παγκόσμιο επίπεδο είναι αναγκαίο, η διατροφική δημοκρατία να χτίζεται παράλληλα με τη περιβαλλοντική δημοκρατία. Το πιο δυναμικό moto είναι: ‘σκέψου σφαιρικά δράσε τοπικά’.

http://www.mednutrition.gr/oikologiki-epibarynsi-tis-gis-apo-tin-diatrofi-toy-anthropoy

Στρογγυλό Τραπέζι: Οικολογία & Διατροφή - Καινοτόμες τάσεις στον τομέα της Διατροφής....Κυριακή, 27 Νοεμβρίου, ώρα 13.30-14.30

Η οικολογική επιβάρυνση της Γης από τη διατροφή του ανθρώπου

Η οικολογική επιβάρυνση της Γης ως απόρροια της διατροφής του ανθρώπου συνιστά ένα καίριο πρόβλημα που χρήζει ιδιαίτερης επιστημονικής προσέγγισης και απαιτεί άμεση κινητοποίηση και στοχευμένη στρατηγική για την βιώσιμη επίλυσή του και την επαναφορά του στην αρχική έννοια της διατροφής η οποία θα έπρεπε να σηματοδοτεί μια συγκεκριμένη φιλοσοφία και στάση ζωής.

Αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι το περιβάλλον και η διατροφή του ανθρώπου είναι δυο συστήματα που αναπτύσσουν ισχυρές και αμφίδρομες σχέσεις εξάρτησης, συναρτήσει ποικίλων συμμεταβλητών και συνθηκών: το περιβάλλον διαμορφώνει τα διατροφικά πρότυπα του ανθρώπου και αντίστροφα η σίτιση επηρεάζει το οικοσύστημα. Αποδίδοντας σχηματικά τις σχέσεις αλληλεξάρτησης ως αίτιο-αιτιατό και αντίστροφα [περιβάλλον ó διατροφή], διαπιστώνουμε ότι με την πάροδο των χρόνων η διατροφή του ανθρώπου άρχισε να γίνεται το επίκεντρο αυτή της σχέσης με αρνητικές και ολέθριες για το περιβάλλον επιπτώσεις (σε κλίμα και έδαφος).

Σήμερα, είμαστε κοινωνοί ενός είδους παγκόσμιας διατροφής-τραπεζιού, ως συνέπεια μιας υπερεθνικής διατροφικής μόδας και συμπεριφοράς που διαμορφώνεται υποσυνείδητα από τα νέου τύπου κοινωνικά πρότυπα, αφαιρώντας τη διατροφική ταυτότητα-παράδοση-πολιτισμό των χωρών επιβαρύνοντας παράλληλα, βάναυσα το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία. 

Στον αντίποδα αυτού, η έννοια της αυθεντικότητας, της εντοπιότητας θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για τη βιωσιμότητα, την ελαχιστοποίηση του κινδύνου αγοράς, την ενίσχυση της αγροτικής οικονομίας, την ασφάλεια και την ποιότητα. Είναι γνωστό, επίσης ότι η παραγωγή και η κατανάλωση τοπικών, βιολογικών, εποχικών και γνήσιων προϊόντων στον τόπο παραγωγής (από κατοίκους αλλά και από γαστρονομικό τουρισμό) μειώνει το κόστος μεταφοράς και, κατά συνέπεια, την παραγωγή ενέργειας, με απώτερη επιδίωξη την προστασία του αγροτικού τοπίου και γενικότερα την εξυγίανση της Γης. Η παραγωγή αυθεντικών προϊόντων και η τήρηση της τροφικής αλυσίδας, αποτελεί την αιχμή του δόρατος της νέας διατροφικής πολιτικής - διπλωματίας, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μια κατανάλωση βασισμένη σε βιώσιμα καταναλωτικά πρότυπα μιας υγιεινής και οικολογικής συμπεριφοράς και να καταλήξει σε ένα αποτελεσματικό πρότυπο παραγωγής και κατανάλωσης, με τη λιγότερη δυνατή επιβάρυνση στο περιβάλλον και την καλύτερη δυνατή διατήρηση της ευζωίας και ευημερίας της κοινωνίας.

Οι επιλογές των καταναλωτών πρέπει να προσανατολίζονται προς τροφές περισσότερο υγιεινές, θρεπτικότερες, γευστικότερες και που παράγονται με μεθόδους που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον και βελτιώνουν το εμπορικό και αγροτικό ισοζύγιο. Είναι αναγκαία, όσο ποτέ πλέον, η καλλιέργεια των συνθηκών για την τήρηση των νόμιμων κανόνων στον τομέα του περιβάλλοντος και του κύκλου ζωής των προϊόντων εφόσον, πέρα από τα χαρακτηριστικά της θρεπτικής αξίας των  προϊόντων, οι κανόνες αυτοί αφορούν στην προστασία των φυσικών πόρων, στη δημιουργία λιγότερων αποβλήτων, μικρότερων επιπτώσεων στο περιβάλλον και στην ελάττωση του ‘οικολογικού αποτυπώματος’.

Σε παγκόσμιο επίπεδο είναι αναγκαίο, η διατροφική δημοκρατία να χτίζεται παράλληλα με τη περιβαλλοντική δημοκρατία, σε συνεργασία με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και τα κινήματα των καταναλωτών και των αγροτών με το σύνθημα ‘σκέψου σφαιρικά δράσε τοπικά’.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΒΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ  M.Med.Sc.

ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ -ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ

Γενικός Γραμματέας Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων